Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια στην ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, προσελκύοντας μεγάλους παρόχους υπηρεσιών cloud (hyperscalers) και τοποθετώντας τον εαυτό τους ως μελλοντικούς εξαγωγείς υπολογιστικής ισχύος. Ωστόσο, καθώς η περιοχή μεταβαίνει από τον πετρελαϊκό πλούτο σε οικονομίες που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, η υποδομή που μεταφέρει αυτά τα δεδομένα μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε στρατηγική ευπάθεια.
Τα υποθαλάσσια καλώδια τροφοδοτούν εδώ και καιρό το παγκόσμιο διαδίκτυο. Πλέον, εξελίσσονται σε γεωπολιτικά περιουσιακά στοιχεία.
Μετά την κλιμάκωση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν νωρίτερα φέτος, ειδικοί προειδοποίησαν ότι μια περιφερειακή σύγκρουση θα μπορούσε να απειλήσει κρίσιμες υποδομές καλωδίων στον Κόλπο. Τον Μάιο, δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης ανέφεραν ότι το Ιράν εξέταζε το ενδεχόμενο να αναλάβει τον έλεγχο και των επτά υποθαλάσσιων καλωδίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Τα υποθαλάσσια καλώδια μεταφέρουν περίπου το 95% του συνόλου της διεθνούς κίνησης δεδομένων. Για τον Κόλπο, το πρόβλημα έγκειται στη συγκέντρωση: Μεγάλο μέρος της συνδεσιμότητας της περιοχής με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ εξακολουθεί να εξαρτάται από λίγες μόνο διαδρομές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και των Στενών του Ορμούζ.
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, καθιστώντας την περιοχή μία από τις πιο στρατηγικά σημαντικές ζώνες διέλευσης για την παγκόσμια κίνηση του διαδικτύου.
Σήμερα, ένα κατεστραμμένο καλώδιο θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ περισσότερα από την επιβράδυνση των ταχυτήτων του διαδικτύου. Θα μπορούσε να υπονομεύσει ολόκληρο το αναδυόμενο επιχειρηματικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης του Κόλπου.
Κατά πολλούς τρόπους, οι χώρες του Κόλπου επιχειρούν να μετατρέψουν τον ενεργειακό τους πλούτο σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης — εξάγοντας υπολογιστική ισχύ και χωρητικότητα cloud, όπως ακριβώς εξήγαγαν κάποτε υδρογονάνθρακες.
Για τις οικονομίες της Μέσης Ανατολής, οι οποίες προετοιμάζονται να γίνουν μεγάλης κλίμακας εξαγωγείς υπολογιστικής ισχύος, η σημασία και η εξάρτηση από αυτά τα καλώδια αυξάνεται, κυρίως επειδή οι εταιρείες hyperscale που εγκαθίστανται στην περιοχή απαιτούν πρωτοφανή ανθεκτικότητα.
Σε αντίθεση με την παραδοσιακή κίνηση του διαδικτύου, η υποδομή τεχνητής νοημοσύνης βασίζεται σε μαζικές και συνεχείς ροές δεδομένων μεταξύ κέντρων δεδομένων hyperscale, παρόχων cloud και εταιρικών πελατών. Ακόμη και σύντομες διακοπές μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικές λειτουργικές και οικονομικές συνέπειες, καθιστώντας την ανθεκτική υποδομή οπτικών ινών εμπορική αναγκαιότητα και όχι πολυτέλεια.
«Hyperscalers and regional carriers are pushing diversification because their requirements have moved beyond bandwidth. They now need multiple independent paths, predictable latency, and survivability during geopolitical stress,» says Imad Atwi, partner at management consulting firm Strategy& Middle East.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη Αναγκάζει τον Κόλπο να Επανεξετάσει τη Συνδεσιμότητα
Η πίεση αυξάνεται. Το 2025, δύο καλώδια που συνδέουν την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή και την Ασία κόπηκαν στην Ερυθρά Θάλασσα, υποβαθμίζοντας τη συνδεσιμότητα του διαδικτύου σε όλο τον Κόλπο για ημέρες και προκαλώντας εκτιμώμενες ζημιές 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων από απώλεια υπηρεσιών.
Το συγκεκριμένο περιστατικό συνέβη πριν η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αρχίσει να επιταχύνεται και τα κέντρα δεδομένων να τίθενται σε λειτουργία. Τώρα, οι hyperscalers απαιτούν τα ίδια πρότυπα ανθεκτικότητας στη Μέση Ανατολή που ήδη χρησιμοποιούν σε υπερατλαντικές και υπερειρηνικές διαδρομές. Αυτές οι αγορές λειτουργούν συνήθως μέσω τεσσάρων ή πέντε φυσικά διαχωρισμένων διαδρομών δικτύου για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων διακοπής.
Ο Κόλπος, ωστόσο, παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένος από μια στενή συγκέντρωση διαδρομών.
«Hyperscalers now want similar route diversity across the Middle East, both for Gulf-Europe connectivity and for Europe-Asia traffic transiting the region,» says Bertrand Clesca, partner at subsea cable specialists Pioneer Consulting.
Για χρόνια, οι προτεινόμενες χερσαίες και υποθαλάσσιες διαδρομές σε όλη τη Μέση Ανατολή αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην υλοποίησή τους λόγω ρυθμιστικών εμποδίων, πολιτικής αστάθειας και περιφερειακών συγκρούσεων.
Πλέον, πολλοί από αυτούς τους ίδιους διαδρόμους επανεξετάζονται ως κρίσιμες ψηφιακές υποδομές.
Ο Imad Atwi περιγράφει μια πολυεπίπεδη στρατηγική που αναδύεται στον Κόλπο. Το πρώτο επίπεδο περιλαμβάνει σταθμούς προσγείωσης στον Κόλπο που συνδέονται μέσω χερσαίων διαδρόμων οπτικών ινών που εκτείνονται στη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και το Ομάν, και στη συνέχεια επεκτείνονται προς την Ευρώπη και την Ασία μέσω της Ιορδανίας και του Λεβάντε. Ένα δεύτερο επίπεδο θα εισήγαγε νέα υποθαλάσσια-χερσαία συστήματα που θα παρακάμπτουν σημεία συμφόρησης γύρω από την Αίγυπτο και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Ένα τρίτο θα δημιουργούσε βόρειους χερσαίους διαδρόμους μέσω του Ιράκ, της Συρίας και της Τουρκίας.
Οι Νέοι Στρατηγικοί Διάδρομοι του Διαδικτύου
Ορισμένα από τα πιο φιλόδοξα έργα της περιοχής περιλαμβάνουν χώρες που προηγουμένως θεωρούνταν κυρίως μέσα από το πρίσμα των συγκρούσεων.
Τα χερσαία συστήματα, όπως αυτό που προτείνεται μέσω της Συρίας, μπορούν να υποστηρίξουν έως και 144 ζεύγη οπτικών ινών σε σύγκριση με τα 24 που είναι τυπικά στα σημερινά υποθαλάσσια καλώδια, πράγμα που σημαίνει ότι το δυναμικό χωρητικότητας είναι τεράστιο. Το μειονέκτημα είναι ότι βρίσκονται πάνω από το έδαφος, καθιστώντας τα πολύ πιο ευάλωτα σε φυσικές διακοπές. Αυτός δεν είναι ένας αφηρημένος κίνδυνος.
Η διαδρομή JADI — ονομασμένη από τις πόλεις Τζέντα, Αμμάν, Δαμασκό και Κωνσταντινούπολη — ξεκίνησε μόλις λίγους μήνες πριν η Συρία βυθιστεί στον εμφύλιο πόλεμο το 2011. Η σύνδεση διακόπηκε κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης και δεν αποκαταστάθηκε ποτέ πλήρως. Σήμερα, με τη Συρία να απολαμβάνει μια περίοδο σχετικής σταθερότητας, η κρατική εταιρεία τηλεπικοινωνιών της Σαουδικής Αραβίας, Stc Group, επενδύει 800 εκατομμύρια δολάρια στην αναβίωση αυτής της σύνδεσης, την οποία ονομάζει SilkLink.
Μια κοινοπραξία ιρακινών και εμιρατινών εταιρειών επιχειρεί κάτι παρόμοιο στο Ιράκ, κατασκευάζοντας το καλώδιο WorldLink αξίας 700 εκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο θα διέρχεται υποθαλάσσια στα Στενά του Ορμούζ από τα ΗΑΕ προς το Ιράκ, και στη συνέχεια θα μεταβαίνει σε χερσαία καλώδια προς την Τουρκία.
«Projects such as WorldLink and SilkLink are strategically important because they create additional East-West connectivity corridors that reduce reliance on maritime chokepoints,» says Carl Sykes, of maritime risk consultants Neptune P2P Group.
Εάν αυτά τα έργα προχωρήσουν, η εξάρτηση του Κόλπου από δύο στενούς θαλάσσιους διαδρόμους θα μειωθεί. Ωστόσο, δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη, και ούτε η Συρία ούτε το Ιράκ έχουν αποδειχθεί απρόσβλητα από την εύθραυστη γεωπολιτική τάξη της Μέσης Ανατολής.
Η δορυφορική συνδεσιμότητα προσελκύει επίσης αυξανόμενο ενδιαφέρον ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού ανθεκτικότητας. Έχουν πλεονεκτήματα: οι δορυφόροι δεν μπορούν εύκολα να σαμποταριστούν ή να υποστούν τυχαία ζημιά, αλλά επίσης δεν μπορούν να μεταφέρουν σχεδόν την ίδια ποσότητα δεδομένων με τα υποθαλάσσια ή χερσαία καλώδια και υποφέρουν από υψηλότερη καθυστέρηση. «Satellite services continue to play an important supporting role for redundancy and continuity planning, but modern economies still depend on resilient fiber infrastructure,» Sykes adds.
Βραχυπρόθεσμα, είναι απλώς αδύνατο να αντικατασταθούν εν μία νυκτί δεκαετίες επενδύσεων σε υποδομές υποθαλάσσιων καλωδίων.
Ωστόσο, ο Κόλπος αρχίζει να αναγνωρίζει ότι η διασυνοριακή συνδεσιμότητα δεν αποτελεί πλέον απλώς υποδομή για τη μεταφορά δεδομένων· είναι πλέον ένα στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο, και επομένως μια στρατηγική ευπάθεια. Η περιοχή είναι μεταξύ των πρώτων παγκοσμίως που αντιμετωπίζει την κλίμακα αυτής της αλλαγής και αρχίζει ενεργά να ανασχεδιάζει την υποδομή της γύρω από αυτήν. Ο τρόπος που θα ανταποκριθεί θα μπορούσε να διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο άλλες οικονομίες που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη θα προσεγγίσουν την ανθεκτικότητα της συνδεσιμότητας τα επόμενα χρόνια.
Αυτή η ιστορία δημοσιεύθηκε αρχικά στο WIRED Middle East.
